Yeminli Mali Müşavir Erkan Gürboğa’nın “Ortaklardan Alacaklara Getirilen Aftan Yararlanın” başlıklı makalesi
Şirket ortakları işletmelerine borç para
verebilecekleri gibi işletmelerinden borç parada alabilmektedir.
Ortaklar İşletmeye verdikleri borç paralar karşılığında herhangi bir
faiz veya menfaat temin etmedikleri sürece vergi açısından problem
yaşanmamaktadır. Ancak ortakların işletmeden borç para almaları
durumunda aynı şeyden bahsetmek mümkün değildir. Zira işletmeden alınan
borç para için faiz hesaplanarak işletme tarafından ortak adına fatura
düzenlenmesi ve KDV hesaplaması gerekir. işletme tarafından faiz
hesaplanmaması durumun da mükellefler ek vergi ve ceza yükü ile
karşılaşabilmektedir. Bunun yanında işletmenin çeşitli nedenlerle
belgelendiremedikleri ödemeleri de şirket ortaklarının işletmeden
aldıkları borç paralar gibi değerlendirilmektedir. Bu nedenle kanuni
defterlerde yer alan Ortaklar cari hesabının borç bakiyesi mükellefler
için önemli sorun teşkil etmektedir.
6111 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile bilanço esasına göre defter
tutan kurumlar vergisi mükelleflerine, 31/12/2010 tarihi itibarıyla
düzenledikleri bilançolarında görülen, işletmenin esas faaliyet konusu
dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya
çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu
bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarını kadar vergi
dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını 31 Mayıs 2011 tarihine
düzeltmeleri ve böylece kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmeleri
imkanı verilmiştir.
Bu düzenlemeye göre yapılması gerekenler aşağıda sıralanmıştır.
1-Bu düzenlemeden sadece bilanço esasına göre defter tutan kurumlar
vergisi mükellefleri yaralanacaktır. Gelir Vergisi Mükelleflerinin bu
düzenlemeden yararlanmaları mümkün değildir.
2–İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla
(ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı
bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki
net alacak tutarlarını 31 Mayıs 2011 tarihine (bu tarih dahil) kadar
vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını
düzeltebileceklerdir.
3- İşletmenin esas faaliyet
konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle
ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara
borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarlarının
belirlenmesinde, tek düzen hesap planında yer alan “131. Ortaklardan
Alacaklar” ve “231. Ortaklardan Alacaklar” toplamından “331. Ortaklara
Borçlar” ve “431. Ortaklara Borçlar” toplamının çıkarılması sonucunda
kalan net tutar dikkate alınacaktır.
4- Ortaklardan alacaklar tutarlarını düzeltmek için beyanda bulunan
mükellefler, beyan edilen tutarlar üzerinden % 3 oranında vergi
hesaplayacak ve hesaplanan vergiyi beyanname verme süresi içinde
ödeyeceklerdir. Bu tutarın taksitlendirilmesi mümkün değildir.
5-Bu kapsamında ödenen vergiler, gelir veya kurumlar vergisinden
mahsup edilmeyecek, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak
kabul edilmeyecektir.
6-Yapılan bu beyanla ilgili olarak söz konusu tutarların ortaklara
dağıtılıp dağıtılmadığına bakılmaksızın kar dağıtımına bağlı vergi
kesintisine yönelik ilave bir tarhiyat yapılmayacaktır.
Konu ile ilgili muhasebe kayıtları, örnekler, beyanname verilmesi
vs. 12 Mart günü Mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 6111 Sayılı Kanun
Genel Tebliği Seri No:1′de ayrıntılı olarak açıklandı.
1 Temmuz 2012′den itibaren yürürlüğe girecek olan Yeni Türk Ticaret
Kanunu’nun 358. ve 644/1-b maddeleri de limited ve anonim şirket
ortaklarının, şirkete borçlanmasını yasaklıyor. Bununla, ortakların
şirketi kasası gibi kullanması engelleniyor. Mevcut borçların da 1
Temmuz 2012′den itibaren 3 yıl içinde, “nakit ödeme” yoluyla kapatılması
yani tasfiye edilmesi isteniyor (TTK’nın Yürürlüğü ve Uygulama Şekli
Hakkında 6103 sayılı Kanun Md.24)1.
Türk Ticaret kanunun yukarıda yer alan hükümleri de dikkate alındığında
mükellefler açısından çok önemli bir tarihi fırsat olan torba yasadan
yararlanıp, şirketlerin ortaklardan olan alacaklarını af kapsamında
değerlendirerek, son başvuru tarihinin 31 mayıs 2011 tarihi olduğunu
unutmamaları gerekir.
1 Şükrü KIZILOT,17.03.2011 Tarihli Hürriyet Gazetesi, “ Hayali paraya ve ortaklardan hayali alacaklara af” başlıklı makalesi